درزسنج سازه‌ای چیست؟

در بسیاری از سازه‌های بزرگ مانند سدها و پل‌ها، وجود درز بین بلوک‌های سازه یک ضرورت طراحی است. این درزها امکان انبساط و انقباض کنترل‌شدهٔ سازه را فراهم می‌کنند، اما اندازهٔ آن‌ها باید به‌طور مستمر پایش شود تا از تغییرات غیرعادی و بالقوه خطرناک مطلع شد.

ریشهٔ اختراع درزسنج به دههٔ ۱۹۵۰ میلادی برمی‌گردد، زمانی که سازه‌های بزرگ فولادی و بتنی مانند سدها، پل‌ها و ساختمان‌ها به سرعت ساخته می‌شدند. در آن دوران، برای اندازه‌گیری فاصلهٔ شکاف بین بلوک‌های سازه، از دو تکه فلز به نام درزسنج یا Joint Meter استفاده می‌شد؛ هر تکه در یک طرف سازه محکم می‌شد و بازرسان فاصلهٔ بین آن‌ها را با کولیس یا ابزارهای مکانیکی مشابه اندازه می‌گرفتند. این روش مکانیکی هنوز هم در بسیاری از سازه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

نکتهٔ کلیدی: روش مکانیکی سنتی، به حضور فیزیکی بازرس در محل و قرائت دستی نیاز دارد و امکان ثبت خودکار، مستمر و دقیق تغییرات درز در طول زمان را فراهم نمی‌کند. این محدودیت، انگیزهٔ اصلی توسعهٔ نسل دیجیتال و خودکار درزسنج‌ها بوده است.

مکانیزم عملکرد دستگاه

این طرح بر اساس اختراع ثبت‌شده به شمارهٔ ۱۱۱۱۱۴ در ادارهٔ ثبت اختراعات ایران اجرا شده است. مکانیزم عملکرد آن بر پایهٔ یک سیستم الکترومکانیکال بنا شده؛ به این صورت که در داخل سنسور، موتوری فوق‌دقیق به همراه قطعات مکانیکی مانند پولی، تسمه، ریل و کلیدهای نوری قرار دارد که می‌تواند فاصلهٔ دقیق بین دو نقطه را اندازه‌گیری و ذخیره نماید.

کلیهٔ عملیات توسط یک دستگاه الکترونیکی که وظیفهٔ دیتالاگر را نیز بر عهده دارد، کنترل می‌شود. در صورتی‌که یک سنسور به دیتالاگر متصل باشد، اندازه‌گیری درز به‌صورت یک‌بعدی انجام می‌شود؛ و در صورتی‌که سه سنسور به دستگاه متصل باشند، اندازه‌گیری به‌صورت سه‌بعدی در محورهای X، Y و Z انجام می‌گیرد. این اختراع قابلیت اندازه‌گیری یک‌بعدی، دوبعدی و سه‌بعدی را دارد.

  • اندازه‌گیری خودکار در فواصل زمانی مشخص و از پیش تعیین‌شده
  • قابلیت پیکربندی یک، دو یا سه‌بعدی بر اساس تعداد سنسورهای متصل
  • ذخیرهٔ داده در حافظهٔ داخلی دستگاه بدون نیاز به مراجعهٔ حضوری مستمر
  • دقتی فراتر از کولیس‌های دیجیتال تجاری موجود در بازار

📡 معرفی دستگاه پایش سلامت سد (قرائت درزسنج سه‌بعدی دیجیتال)

دستگاه پایش سلامت سد، ابزاری برای قرائت خودکار درزسنج‌های دیجیتال است که توسط شرکت دانش‌بنیان هرمس بر پایهٔ اختراع ثبت‌شدهٔ داخلی طراحی و ساخته شده است. این دستگاه به‌گونه‌ای طراحی شده که در فواصل مشخص زمانی به‌صورت خودکار فعال شده، فاصلهٔ سه سنسور در جهت‌های X، Y و Z را با دقت بالا می‌خواند و در حافظهٔ داخلی خود نگهداری می‌کند.

این دستگاه با موفقیت در سد سلمان فارسی نصب گردیده است. در محل نصب، سنسور درزسنج دیجیتال سه‌بعدی درست در کنار درزسنج آنالوگ سنتی نصب شده و دستگاه دیتالاگر مربوطه نیز در مجاورت آن قرار گرفته است؛ به‌گونه‌ای که می‌توان قرائت‌های دیجیتال و مکانیکی را در کنار یکدیگر مقایسه کرد.

شایان ذکر است که دقت اندازه‌گیری این دستگاه، حتی از کولیس‌های دیجیتال تجاری موجود در بازار نیز بیشتر است؛ ویژگی‌ای که آن را به گزینه‌ای قابل‌اعتماد برای پایش دقیق و مستمر رفتار درزهای سازه‌ای تبدیل می‌کند.

این محصول، ماحصل دانش فنی و توان مهندسی داخلی است و به‌طور کامل در ایران و توسط شرکت دانش‌بنیان هرمس طراحی، ساخته و بومی‌سازی شده است. دستگاه پایش سلامت سد پس از طی مراحل آزمایش و ارزیابی، به‌صورت عملیاتی نصب گردیده و عملکرد آن مورد تأیید قرار گرفته است.

حاصل این تلاش، جایگزینی مطمئن و بومی برای تجهیزات مشابه خارجی است که ضمن کاهش وابستگی به واردات، امکان پشتیبانی سریع‌تر، هزینهٔ نگهداری پایین‌تر و انطباق بهتر با نیازهای خاص سدهای ایران را نیز فراهم می‌آورد.

✨ ویژگی‌های خاص یک دستگاه قرائت درزسنج دیجیتال مدرن و پیشرفته

اندازه‌گیری یک، دو و سه‌بعدی قابلیت پیکربندی اندازه‌گیری درز در یک، دو یا سه محور بر اساس تعداد سنسورهای متصل (تا سه سنسور)
مکانیزم الکترومکانیکال دقیق موتور فوق‌دقیق همراه با پولی، تسمه، ریل و کلیدهای نوری برای اندازه‌گیری فاصلهٔ دقیق بین دو نقطه
دارای گواهی اختراع داخلی طراحی بر اساس اختراع ثبت‌شده به شمارهٔ ۱۱۱۱۱۴ در ادارهٔ ثبت اختراعات ایران
خوانش زمان‌بندی‌شده و خودکار فعال‌سازی خودکار دستگاه در فواصل زمانی مشخص، بدون نیاز به دخالت مداوم اپراتور
ذخیره‌سازی بلندمدت داده‌ها حافظهٔ داخلی برای نگهداری داده‌های قرائت‌شده در بازهٔ زمانی طولانی، حتی در قطع ارتباط با مرکز
دقت فراتر از کولیس دیجیتال تجاری دقت اندازه‌گیری بالاتر از کولیس‌های دیجیتال معمول موجود در بازار
یکپارچگی با دیتالاگر کنترل کلیهٔ عملیات توسط یک دستگاه الکترونیکی که وظیفهٔ دیتالاگر را نیز بر عهده دارد
اتصال سیمی (Wired) پشتیبانی از پروتکل‌های استاندارد صنعتی مانند RS-485 / Modbus برای انتقال داده روی کابل
اتصال بی‌سیم (Wireless) ارسال داده به سامانهٔ مرکزی از طریق GSM/GPRS و رادیویی، مناسب سایت‌های دورافتاده
ثبت زمانی دقیق ساعت داخلی دقیق و درج زمان دقیق برای هر قرائت، جهت تطبیق داده با رویدادهای دیگر
محافظت در برابر صاعقه و اضافه‌ولتاژ حفاظت الکترونیکی در برابر جریان‌های القایی ناشی از کابل‌کشی در محیط سازه
درجهٔ حفاظت بالا (IP67/IP68) مقاومت در برابر نفوذ آب و گردوغبار، مناسب نصب در محیط مرطوب یا بیرونی
مصرف انرژی پایین و کارکرد پایدار مصرف انرژی بسیار کم و پایداری عملکرد مکانیکی و الکترونیکی در طول زمان
هشدار و آستانهٔ بحرانی (Alarm) امکان تعریف حد مجاز برای اندازهٔ درز و اطلاع‌رسانی خودکار هنگام عبور از آن
طراحی ماژولار و قابل توسعه افزودن سنسور یا کانال جدید بدون نیاز به تعویض کل دستگاه
خودتشخیصی (Self-Diagnostics) تشخیص خودکار قطعی کابل، اتصال کوتاه یا خرابی مکانیزم و گزارش آن
رابط نرم‌افزاری و داشبورد گرافیکی کاربر پسند نمایش روند تغییرات درز در طول زمان و در هر یک از محورهای X، Y و Z به‌صورت گرافیکی
یکپارچگی داده و پشتیبان‌گیری خودکار جلوگیری از گم‌شدن داده در صورت قطعی برق یا ارتباط، با پشتیبان‌گیری منظم
امنیت داده و سطوح دسترسی کاربران رمزنگاری داده‌های ارسالی و تعریف سطوح مختلف دسترسی برای کاربران، جهت جلوگیری از تغییر یا مشاهدهٔ غیرمجاز اطلاعات حساس سازه
خوانش رویدادمحور (Event-Triggered Reading) علاوه بر خوانش زمان‌بندی‌شده، امکان ثبت خودکار قرائت‌های اضافی هنگام وقوع رویدادهای خاص مانند زلزله یا تغییر ناگهانی اندازهٔ درز
محل نصب دستگاه در سد سلمان فارسی

تصویر محل نصب دستگاه در سد سلمان فارسی؛ سنسور درزسنج دیجیتال سه‌بعدی در سمت چپ زیر درزسنج آنالوگ، و دیتالاگر مربوطه در سمت راست نصب شده است

← بازگشت به خانه